Mifik “Böyük Ermənistan” ideyası
XX əsrin əvvəllərindən etibarən Cənubi Qafqaz regionunda baş verən siyasi və etnik proseslər fonunda “Böyük Ermənistan” ideyası müəyyən dairələr tərəfindən geniş şəkildə təbliğ olunmağa başlanmışdır. Bu ideya əsasən tarixi faktlardan daha çox miflərə, şişirdilmiş iddialara və selektiv yanaşmalara əsaslanır. Tarix boyu müxtəlif imperiyaların tərkibində yaşamış xalqların sərhədlərini müasir siyasi məqsədlərlə yenidən qurmaq cəhdləri regionda ciddi qarşıdurmalara səbəb olmuşdur.
“Böyük Ermənistan” anlayışı qədim dövrlərdə mövcud olmuş bəzi dövlət qurumlarının ərazilərinin müasir xəritəyə uyğunlaşdırılması cəhdindən qaynaqlanır. Lakin bu yanaşma tarixi kontekstdən çıxarılaraq təqdim edilir. Çünki qədim dövlətlərin sərhədləri sabit olmamış, tez-tez dəyişmiş və müxtəlif xalqların birgə yaşadığı əraziləri əhatə etmişdir. Bu səbəbdən həmin sərhədlərin bugünkü milli dövlət prinsipləri ilə əsaslandırılması elmi baxımdan düzgün hesab edilmir.
XX əsrdə bu ideya daha çox siyasi alətə çevrilmiş, xüsusilə regional münaqişələrin alovlanmasında istifadə olunmuşdur. Tarixi faktların təhrif olunması, birtərəfli yanaşmalar və emosional təbliğat nəticəsində xalqlar arasında etimadsızlıq dərinləşmişdir. Bu isə sülh və sabitlik üçün ciddi maneələr yaratmışdır.
Müasir dövrdə beynəlxalq hüquq normaları dövlətlərin ərazi bütövlüyünü əsas prinsip kimi qəbul edir. Bu baxımdan hər hansı “böyük dövlət” ideyasının irəli sürülməsi regionda əməkdaşlıq və inkişaf perspektivlərinə ziddir. Tarixi hadisələrə obyektiv və elmi yanaşma, qarşılıqlı hörmət və dialoq isə uzunmüddətli sabitliyin əsas şərtləridir.
Nəticə etibarilə, “Böyük Ermənistan” ideyası daha çox mifoloji və siyasi konstruksiya kimi qiymətləndirilə bilər. Region xalqları üçün əsas prioritet keçmiş münaqişələri dərinləşdirmək deyil, gələcəkdə birgə yaşayış, əməkdaşlıq və qarşılıqlı anlayış mühitini formalaşdırmaq olmalıdır.
Talıb Talıbov – Zərdab rayonu Alıcanlı kənd sakini
Şərh yazın